Watch the APEC events and news LIVE at APEC TV App.
Now available at the Google Play Store and the Apple App store

×

The Philippines’ hosting of APEC 2015

[Read in English / Basahin sa Filipino]

APEC 2015: BUILDING INCLUSIVE ECONOMIES, BUILDING A BETTER WORLD

Screen Shot 2015-01-08 at 4.03.43 PMPâno nabilog kan Pilipinas an tema kan APEC 2015?

An mga stakeholder asin iba pang importanteng parte kan APEC naggamit nin saróng set nin mga gabáy na prinsipyo sa pagbilog kan tema para sa APEC 2015. Susog digdi, kaipuhan an tema maging inklusibo, nakatânaw sa maabot, siring kan pagiging balanse,maipapadagos, napapanahon, mataginting, asin sustenable. Kaipuhan tâwan nin duon asin isulong kaini pareho an mga lokal asin rehiyonal na katuyohán sa pagpapadagos kan mga nakaagi asin presenteng inisyatiba mantáng pígtutugunán an mga presenteng agyát asin pangangaipong may kinaaraman sa problema asin interes kan kadaklán. Lalo pa, an tema kan APEC 2015 kaipuhan maisakatuparan sa paagi kan pagkamít kan medyo halóy asin panghaluyan na resulta.

Naggibo man nin mga aktibidad tanganing makatipon nin impormasyon; mapasilidad an balyuhan kan mga opinyon, makatáo nin suporta, asin magbilog nin mga inisyatiba asin rekomendasyon. Partikular man, nagkaigwá nin mga konsultasyon kaiba an mga ahensiya kan gobyerno, pribadong sektor, asin mga APEC Senior Official tanganing maibalwár an level kan pagkamit sa mga priyoridad asin magkaigwa nin suporta para sa mga priyoridad na ini. Naggigibo man nin research sa pakikipagtabangán kan akademya asin mga intelektuwal tanganing mautób an mga nasambit na priyoridad asin makagibo nin mga rekomendasyon na polisiya. Nag-organisar man nin mga workshop kaiba an host agency, kagubay na an mga pribadong sektor, para sa paglaladawan kan magiging elemento kan iba-ibang halangkáw na level kan mga pagtiripon sa 2015.

Ano an tema kan APEC 2015?

Sa irarom kan pamayo kan Pilipinas, an pángkagabsáng tema kan APEC 2015 iyo an pagpalakóp asin pagsulong kan kagabsang kauswagan sa Asia Pacific. Kung kaya an tema kan APEC 2015   “Building Inclusive Economies, Building a Better World (Pagtugdas nin Pángkagabsán na Ekonomiya, Pagtugdas nin Mas Marháy na Mundo).” Halì digdÍ, an kagabsáng kauswagán puwedeng liwanagon, iladawan, asin surion sa tulóng level — level na nasyonal, rehiyonal, asin macro/pangmahiwasan.

  • Sa level nasyonal, an estratehiya para sa kagabsáng kauswagán kan Pilipinas, base sa pagtaó nin mga trabaho, na pig-eentra asin pig-uubáy an kadaklán sa pang-ekonomiya asin sosyal na mainstream, asin naiináan an pagtios sa paagi kan marháy na pamamahala asin repormang domestiko.
  • Sa rehiyonal na level, an estratehiya para sa kagabsáng kauswagán kan rehiyong APEC nakatuón sa pagpapahiwas kan akses sa mga oportunidad asin pagtaó nin kakayahán sa mga tawo na mákamtan an saindang bílog na potensiyal na magbubunga nin mas produktibong oportunidad sa trabaho, dinamikong kauswagán na pang-ekonomiya, asin lalo pang karahayan kan gabos.
  • Sa macro/pángmahiwasan na level, an direksiyon kan kagabsang kauswagan kan APEC nakasentro sa pagpápasadít sa agwát kan nag-uuswág asin mauswág na miyembro kan APEC tanganing mákamtan an gabos na mga benepisyo kan saróng mas libre asin bukás na rehimen kan komersiyo asin pamumuhunan para sa kada miyembrong ekonomiya.

Ano-ano an priyoridad kan Pilipinas bilang host economy kan APEC 2015

Sa APEC 2015, pagsisikapan kan Pilipinas bilang host economy na itama an mga priyoridad kainí sa adyenda asin mga polisiyang pang-ekonomiya kan mga miyembro sa Asia-Pacific. An minasunod an mga priyoridad:

  • Pamumuhunan sa pagpápauswág kan kapital-pantawo;
  • Pág-ataman sa partisipasyon kan sadít asin katamtaman na negosyo sa rehiyonal asin globál na merkado;
  • Págkaigwá nin sustenable asin matibay na mga komunidad;
  • Lalo pang pagpapatibay sa Regional Economic Integration Agenda.

 Ano an importansiya kan kada saróng priyoridad sa rehiyong Asia-Pacific?

An kada priyoridad igwá nin dai-matatawadan asin unikong importansiya sa mga miyembro kan Asia-Pacific. Pigkokompleto an mga priyoridad na ini nin dagdag pang sub-priyoridad na matábang sa pagsunod kan mga iní asin masirbi bilang mga sandigan  para mákamtan an katuyohán kan APEC 2015-an kagabsáng kauswagán. Puwedeng may magkakaibáng  digri nin importansiya an daráng implikasyon kan mga priyoridad na ini, alagad puwedeng naturál man palán na magkakaugnay sa hudyán.

PAMUMUHUNAN SA PÁGPAPAUSWÁG KAN KAPITÁL-PANTAWO

Dakula an papél na píggagampanán kan kapitál-pantawo sa pagkamít kan mga obhetibo kan mga miyembro, ito an – lalo pang pagdakúl kan mga trabaho. Mas produktibong oportunidad sa trabaho, asin mas dakuláng pag-uswag pang-ekonomiya. Sa siring, papalakupón an págpapauswág kan kapital-pantawo sa paagi kan mga diskusyon sa edukasyon, inobasyon, asin págpapatibay kan kakayahan na matinding makakaapekto sa puturo kan kauswagán asin papausadón an kauswagan kan máabot na panahon. An mga sub-priyoridad na ini iyo an minasunod:

  • Págpapalakóp kan knowledge-based economies;
  • Págpapalakóp kan edukasyon asin inobasyon na pansensiya asin teknolohiya sa APEC;
  • Pagkaigwá nin mga kakayahang panghanapbuhay na kaipuhan kan mga negosyo kan APEC sa ika-21 siglo; asin
  • Internalisasyon kan edukasyon/cross-border education tanganing mágkaigwá nin mga kakayahang pang-APEC.
PANGATAMAN SA PARTISIPASYON KAN SADIT ASIN KATAMTAMANG NEGOSYO SA REHIYONAL ASIN GLOBAL NA MERKADO

An mga sadít asin katamtamang negosyo (SME) pigtatantiyang maábot sa sobra 97 porsiyento kan gabos na mga negosyo (99.6 porsiyento sa Pilipinas) asin nágtataóng empleo sa sobrang kabangá kan mga trabahador sa kagabsán kan mga ekonomiya kan mga miyembro kan APEC economies.1 Sa pagmidbíd sa dakulang ambag kan mga negosyo sa pagkaigwá nin mga trabaho asin pag-uswag kan ekonomiya, dagdag na tuon an itatalaan sa katuyohan na integrasyon asin internalisasyon kan mga SME kaiba na an saindang partisipasyon sa global value chains (GVC). An mga sub-priyoridad na ini iyo an minasunod:

  • Paghali kan mga uláng sa mga SME, kaiba na an paglaóg kan mga iní sa merkado;
  • Págpapalakóp kan kauswagan na pangkagabsán sa paagi kan sustenable asin matibay na SME; asin
  • Pagsulong kan modernisasyon asin pagsunod kan mga SME sa mga pigtakdang pamantayan
PAGKAIGWA NIN MGA SUSTENABLE ASIN MATIBAY NA KOMUNIDAD

An nagbabâgong global na kapálibután, kaiba kan mga kalamidád na natural asin gibo kan tawo, nagdudulot nin grabeng Loss and Damage (L&D), asin pagkaputól sa magkakawing na suplay asin demand kan komersiyo sa Asia-Pacific. Siring man, pigraraót kan mga kalamidád an imahen kan mga miyembro bilang matibay asin karapatdapat na destinasyon kan puhunan. Kung siring, mas pinakusóg na págmamaígot an itutuón sa magiging matibay asin pangmatagalan kan mga negosyo asin komunidad kan APEC na apektado kan seguridad sa enerhiya asin kakanon. Lalo pang atensiyon an itataó sa preserbasyon kan mga ecosystem kadagatan asin yamang-tubing nin huli sa saindang kritikal na importansiya sa mga Blue Economy-oriented na miyembro. An mga sub-priyoridad na ini iyo an minasunod:

  • Págkakaigwá asin págpapalakóp nin risk  reduction and management sa mga miyembro kan APEC;
  • Págpapatugdók nin masarig na mga impraestruktura;
  • Págpangatáman sa kakayahan kan mga negosyong makapágpadágos;
  • Págpapatíbay kan mga SME kontra sa mga kalamidad;
  • Págpapasárig kan seguridad sa kakánon asin kan Blue Economy sa rehiyong APEC; asin
  • Pagsusulong kan administrasyon sa mga baybayon asin pangataman sa yamang-dagat.
LALO PANG PAGPAPATIBAY KAN REGIONAL ECONOMIC INTEGRATION AGENDA

Sa ngunyan, igwáng pigtatantiya na 42 Regional Free Trade Agreements sa mga miyembro kan APEC.  Igwa na man nin negosasyon sa Trans-Pacific Partnership (TPP)2 asin Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP)3. An panghaloy na panahon na kamâwotan kan APEC iyo an sarong Free Trade Area of rhe Asia-Pacific (FTAAP) na mátugdók nin solong FT para sa gabós na miyembro kan APEC. Bilang tagapagselebrar kan APEC 2015, pig-aasahan an Pilipinas na suportaran asin padágos na págtrabahúhan an regional economic integration (REI) adyenda na may espesyal  na tuon sa trade in services  o komersiyo sa serbisyo, na nagkakantidad kan halos kabanga kan GDP kan APEC economies.  An mga sub-priyoridad na ini iyo an minasunod:

  • Págpapakusóg kan integrasyong ekonomiko sa rehiyon sa paagi kan Bogor Goals;4
  • Págpapalakóp kan connectivity sa paagi kan Trade in Services, na mapokus sa tawo-sa-tawo asin institusyonal na pakikipag-ugnayan sa rehiyon;
  • Pagsusulong kan mga financial market na katuyoháng magkrear nin mas makusóg na pinansiyal na institusyon sa rehiyon tanganing mas makasimbág sa mga pig-aasahang problemang pang-ekonomiya; asin
  • Págpapakusóg kan mga global supply chain/global value chain sa rehiyong APEC.

The APEC 2015 logo

Pigpreparár kan Foreign Service Institute sa pakikipágtabangán kan Department of Foreign Affairs
Disenyo kan Presidential Communications Development and Strategic Planning Office/APEC 2015 Strategic Communications Committee
Salin ng Komisyon sa Wikang Filipino
Deretsong-pagsadiri kan APEC 2015 Pilipinas

____________________

1 Asia-Pacific Economic Cooperation, “Small and Medium Enterprises” http://www.apec.org/Groups/SOM-Steering-Committee-on-Economic-and-Technical-Cooperation/Working-Groups/Small-and-Medium-Enterprises.aspx (accessed October 10, 2014)

2 TPP Members: Australia, Brunei, Canada, Chile, Japan, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, United States, Viet Nam

3 RCEP Members: Australia, Brunei, Cambodia, China, India, Indonesia, Japan, Laos, Malaysia, Myanmar, New Zealand, Philippines, Singapore, South Korea, Thailand, Viet Nam

4 Ibid.